‘Sluimer, sluimer zacht‘, daar eindigde het liedje mee. Buurman Jan had gevraagd goed te luisteren naar het lied waarmee de voorstelling van Stille Helden begon. Een voorstelling gebaseerd op het boek ‘Schuilen bij Tante Kee’ van Henk de Ruiter over het leven van zijn oma Kee Jansen die in de oorlog onderdak gaf aan Joden, kinderen, mannen vrouwen, aan een Noorse piloot, mensen op de vlucht. Haar hele gezin was vanaf de Eversbergweg actief in het het verzet.

Het lied waarmee de voorstelling begon was in het hoofd van buurman Jan blijven hangen. Hij vroeg zich af of het een kinderliedje was of een christelijk liedje dat vroeger werd gezongen op school.

Het lied is geen kinderlied, en ook geen christelijk lied, het is het Grebbelied. Jacques Tol schreef het als verzetslied over De Slag om de Grebbeberg in mei 1940. De Slag waar de oudste zoon Jan van tante Kee in krijgsgevangenschap werd afgevoerd naar Duitsland. ‘Als Jan na enkele maanden terugkeert vertelt hij zijn moeder Kee over de mensonterende ervaringen aan de Grebbelinie en in Duitsland’ (Henk de Ruiter). Het lied werd gezongen door Willy Derby, een populaire liedjeszanger van voor de oorlog. Bekend van liedjes als Daar bij die molen, Droomland, Twee oogen zo blauw.

Het Grebbelied werd aan het begin van de oorlog een soort protestsong die in het hele land werd beluisterd en meegezongen. Toen de bezetter er lucht van kreeg wat er in het lied werd bezongen werd het lied verboden. Willy Derby werd nauwlettend in de gaten gehouden of hij zich in zijn optreden niet anti Duits gedroeg. Derby werd voorzichtig maar kon het toch niet nalaten om af en toe tussen de regels door te laten horen wat hij van de bezetter vond. Hij belandde tot twee keer toe voor enige tijd in de strenge Scheveningse Strafgevangenis waar hij ternauwernood aan de dood ontsnapte. (In 1944 overleed hij aan een hartkwaal en een slechte gezondheid.)

In mei 2015, 75 jaar na de Slag op de Grebbeberg, werd bij de herdenking op het oorlogsgraf dit lied door de Oorlogsgravenstichting in herinnering gebracht. Op YouTube is het lied te vinden met beelden van de herdenking.

Het is een leuke, goed in het gehoor liggende wijs en het zijn mooie, liefdevolle woorden. Het is begrijpelijk dat het lied blijft ‘hangen.’ Het is zo’n lied dat je niet uit je hoofd krijgt.

Zoals het mij overkwam bij het laatste lied van de voorstelling. Lascia chi’o pianga uit de opera Rinaldo van Handel. (Laat mij wenen om mijn wrede lot). De afsluiter gezongen door het hele gezelschap. Gedragen, ontroerende muziek na een indrukwekkende voorstelling.

• Foto: Vladimir Fotografie
• Grebbelied

https://youtu.be/kVX45iT2d7U?feature=shared

• Lascia ch’io pianga Cecilia Bartoli

https://youtu.be/exlyq70RGwQ?feature=shared

• Schuilen bij tante Kee: h.deruiter@hotmail.com