lieve Liz

Vandaag ga je naar de basisschool. Want een paar weken geleden ben je 4 jaar geworden. Ik hoop dat je net zo veel plezier op school gaat beleven als ik vroeger.

Ik ging heel graag naar school. Het mooiste vond ik de verhalen die werden verteld en leren lezen. Ik hing altijd aan de lippen van de juf of de meester. Ik wilde alles weten. Ik vond alles prachtig. En samen zingen niet te vergeten. Ik was een prettige leerling denk ik, ik kreeg altijd complimentjes dat ik zo goed oplette en zo goed mijn best deed. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit straf heb gekregen. Ik had ook altijd een vast vriendinnetje en kon goed opschieten met de andere kinderen. Ik denk dat ik meesters en juffen heb gehad die goed orde konden houden want ik kan me niet herinneren dat het chaos was in de klas. Maar misschien heb ik daar geen oog voor gehad, het schijnt dat je geheugen zo werkt, dat wat het meeste indruk heeft gemaakt, je bij blijft. Ik had het fijn op school.

Lieve Liz, vanmorgen ben je vertrokken aan de hand van je grote broer met je vader en moeder. Je werd eerst gecontroleerd op luizen door een luizenvader hoor ik. En binnenkort zal je wel je eerste toets moeten gaan maken. Ik hoop dat er dan niet ergens een verkeerd lettertje achter je naam komt te staan. Dat je gelijk een stempeltje krijgt. Ik hoop dat je niets mag verliezen van het mooie kind dat je bent.

Want dat ben je. Vorige week was je hier. Je haalde gelijk het poppen bedje op en begon te moederen over de popjes. Ik hoorde je tegen het popje praten en je was ook aan het “voorlezen.”

Op toon. Ik zag dat je ook speelde met de kerststal, je had de personen en dieren allemaal anders gezet. Maria en Jozef stonden achter de stal met het kindje, want je had er een poppetje van een heks bijgehaald. Die had je in de stal gezet. De herder was herder over een schildpadje. Ik hoorde je praten. Je fantaseerde er van alles bij. Fantasie, dat heb je, creatief dat ben je. Ik hoop maar dat je dat niet verliest. Dat er niet gezegd gaat worden dat het fout is, of dat het zo niet hoort. Dat die heks er niet bij hoort en dat Maria en Jozef in de stal moeten. Niks van aantrekken. Je eigen verhaal maken. Zul je dat doen Lizzie? En verder: luisteren naar de juf, veel zingen, plezier maken met je vriendinnetjes en vragen of de meester vaak wil vertellen en voorlezen. En: goed opletten en je best doen!

liefs van je oma

5/1/25 Liz en Siem klaar om naar school te gaan

Ik liep zaterdagmiddag even naar het Kruidvat. Dat is twee keer naar rechts vanaf mijn huis. Eind van de straat rechtsaf langs cafetaria de Meyboom en dan bij bloemenzaak Weideman rechtsaf naar het Kruidvat. Op de terugweg werd ik op de hoek bij Weideman begroet door de marktmeester van wie ik de naam altijd vergeet. Hij vergeet mijn naam nooit. Ook nu begroette hij mij hartelijk en vroeg me ‘of het niks voor mij was.’ Hij bedoelde de bananen waar hij naar stond te kijken met een andere man. In een wit wagentje, een caddy, waarvan beide deuren wagenwijd openstonden lagen allemaal volle bananendozen. De marktmeester was aan het onderhandelen over de handel. De prijs van de hele handel, of een of twee dozen. De eigenaar van de witte caddy zakte in ijltempo met de prijs, maar marktmeester bleef schudden met zijn hoofd. En of het iets voor mij was? Ik zag mooie trossen bananen en dacht dat ik voor 5 euro toch geen miskoop deed voor een bananendoos vol bananen. Ik ken genoeg hardlopers en sportievelingen die tijdens het sporten heel vaak een banaantje bij zich hebben. Ik kon niet pinnen, maar de marktmeester wilde het mij wel voorschieten en de doos wel even stallen bij het cafetaria.

De doos was behoorlijk zwaar. Ik had beter het aanbod van de marktmeester om de doos bij me voor de deur te zetten aan kunnen nemen. Maar onderweg raakte ik al een paar trossen kwijt: aan de marktmeester, als bedankje; aan mijn hardlopende buren en aan buurman verderop, een 76 jarige die een paar weken geleden nog de marathon liep in Spanje.

Inmiddels ben ik alle bananen kwijt. Er liggen er nog een paar in de koelkast en de rest is verdeeld onder mijn sportieve kinderen en kleinkinderen en vrienden. Gisteren waren er twee jarig dat kwam mooi uit. Op de visite in Enschede vertelde ik nog een keer mijn opmerkelijke bananendeal.

Daar reageerde iemand dat ik waarschijnlijk bananen had van een Rip Deal. Hij vertelde me dat vorige week op de A1 een gewapende overval op een vrachtwagen had plaats gevonden. Ik had niet van de overval gehoord en wist ook niet wat een Rip Deal was. Op internet las ik dat een Rip Deal een overval is waarbij een koper wordt beroofd van geld of drugs. Op donderdag 18 december werd op de A1 op klaarlichte dag een vrachtwagen van Parts Express klemgezet door een paar personenauto’s. De chauffeur werd gedwongen de lading af te staan. Het zou gaan om 160 kilo cocaine. De chauffeur is inmiddels aangehouden, maar de daders zijn nog voortvluchtig. Bij een vorige Rip Deal waarbij 220 kilo cocaine ter waarde van 11 miljoen euro werd gevonden waren de pakketten cocaine verstopt tussen de bananen.

Ik vroeg me af wat mij had bewogen een doos bananen van 5 euro te kopen.

Misschien omdat we het die morgen bij de eindejaarsborrel van het klootschieten over de bananengebakjes van bakker Ehrenhard aan de Rijssensestraat hadden gehad? Die haalden we altijd op bij de koffie als er iets te vieren was. Of omdat het een mooie dag was, of zomaar, omdat we zo gelukkig waren.

Een handgeschreven kerstkaartje. Ze zijn er nog. Ik heb er zojuist eentje in ontvangst genomen. Bij de deur. Er staat ook nog een handgeschreven persoonlijk berichtje in. Lieve vriendelijke woorden. Een mooi gebaar.

Hier mijn handgeschreven kerst wens voor de lezers van Wiske:

* De tekst tussen aanhalingstekens was te vinden op het prikbord in een klooster in Bergen, las ik in een boekje. Ik heb hem een beetje bewerkt.

Er was eens een heks. Een echte boze heks. Zij was gemeen en heel jaloers. Het meest jaloers was ze op de sterrenkoningin. De sterrenkoningin was immers erg mooi. Iedereen bewonderde haar. Iedereen hield van haar. Ze had een heleboel aanbidders en ze had natuurlijk de knapste man uitgekozen. Met hem kreeg ze zeven dochters en ook die waren allemaal even mooi. Ze dansten gracieus in het maanlicht voor de koningin. Iedere keer als er iemand lovend sprak over de sterren koningin en haar adembenemende dochters groeide de jaloezie van de heks. Ze zon op wraak. Ze bedacht een plan, een vreselijk plan.

Op een warme nacht toen het rustig was in het sterrenrijk vloog de heks naar het paleis. Ze ging op de tak van een boom zitten en keek vandaar door het open raam van de slaapkamer van de prinsesjes. Ze lagen in een diepe slaap na een zonnige dag. . Ze merkten dus niets van de fijne druppeltjes tovermiddel die over hen werden uitgestrooid door de heks.

De volgende dag trof de sterrenkoningin zeven lege bedjes aan. Er werd gezocht in alle hoeken en gaten op alle plekken in en rond het paleis en ver daar buiten. Maar nergens een spoor van de meisjes. Wel hoorden ze de schaterende heks en haar vreselijke woorden. Want in de vijver van het paleis bloeiden vanaf die dag zeven prachtige Indische Waterlelies. De sterrenkoningin was diep bedroefd. Niets en niemand kon haar troosten.

De waterlelies waren wonderschoon. ‘s Avonds gingen ze dicht. ‘s Nachts als ze niet slapen kon ging de sterrenkoningin vaak aan de rand van het water zitten om te denken aan haar meisjes.

Het was in een nacht dat het volle maan was. De koningin zat weer aan de rand van het water. De koningin meende dat ze beweging zag in het water. En hoorde ze daar niet muziek? Ze kon haar ogen niet geloven toen de zeven waterlelies heel langzaam opengingen en ze daar haar zeven dochters zag dansend in het maanlicht. Even maar, toen waren ze weer weg. De koningin had wel in het water willen springen, willen roepen, maar het was al weer voorbij.

Sindsdien gebeurde het vaker. Dansende prinsesjes in het maanlicht. Prinsesjes die niet van hun plaats konden komen. Voor altijd gevangen in waterlelies.

‘Wat een wreed verhaal‘, zegt de jonge vrouw tegen de oudere vrouw met rode pet naast haar op het bankje in het park. ‘Waarom zijn die sprookjes toch altijd zo wreed. Wat moeten kleine kinderen toch met zulke bangmakerij?’

De twee vrouwen drinken koffie uit kartonnen bekertjes met het logo van de Efteling. Na een diepe zucht antwoordt de oude vrouw: Ja, waarom stappen grote en kleine mensen in een achtbaan, waar ze gillend en krijsend ondersteboven hangen hoog in de lucht?’

De dames stappen op. De bekertjes worden teruggebracht. Ze kijken op hun telefoon.

,Waar gaan we heen? Verder door het sprookjesbos of naar de attracties? Komop oma, uit je bubble, we gaan naar de Baron!’

* Foto: De Indische Waterlelies: sprookje( 24) in de Sprookjestuin in de Efteling. Verhaal van de Belgische koningin Fabiola.

* De Baron: ‘Zeer enge’ topattractie in de Efteling Kaatsheuvel.

Het is december. Vannacht heeft het gevroren. Er lag een dun wit laagje over de velden in de vroege morgen. Een paar uur later is het verdwenen. Maar het blijft guur. De wind is koud. In de wei achter een boerderij zijn vier zwarte paarden. Ze grazen en lopen wat heen en weer. Soms staan ze dicht bij elkaar, dan lopen ze weer bij elkaar vandaan. Een wandelaar met dikke jas, kraag omhoog, muts diep over de ogen en wollen handschoenen aan staat te kijken bij het hek. Na een poosje loopt hij verder.

Op het kalenderblad van december zie ik een schilderij van Degas met twee paarden. Het ene paard legt zijn hoofd op de rug van het gebogen witte paard . Ik ken het beeld van twee paarden die bij elkaar bescherming zoeken, of is het warmte?, zoals op het kalenderblad. En het ontroert me altijd. Ik zie er liefde in, troost, bescherming. Op de kalender staat er een gedicht bij van een Deense dichter aan zijn geliefde. De dichter zou er alles voor over hebben om het beeld van haar vast te houden ‘als je je hoofd buigt om niet op te hoeven kijken.’

Ik moet denken aan een spreuk van Rumi ‘Niet degenen die dezelfde taal spreken, maar degenen die dezelfde gevoelens delen begrijpen elkaar.’

• Foto, kalenderblad december van kalende van Amnesty International kunst en poëzie. Paarden in de weide van Edgar Degas (1834-1917). Olieverf op doek. National Gallery of Art Washington.
• Gedicht zonder titel van Henrik Nordbrandt (1945-2023).
• Rumi, 13e-eeuwse dichter en mysticus van Perzische afkomst. Hij wordt beschouwd als een van de grootste dichters aller tijden.

In Amersfoort moest ik overstappen. Toen was het gedaan met de stilte. Ik kwam terecht tussen jonge mensen die net terug kwamen van een dansfeest. Ze hadden nog niet geslapen zo te horen. Met open ogen en oren heb ik het aanschouwd. De ludieke kleren, rare oortjes, kroontjes met lichtjes, haren rechtop omhoog of wild opzij in alle kleuren van de regenboog, bijzondere make-up, kleurig, bleek en zwart, gekke petjes, hoeden, panty’s met ongekende patronen. Naast mij lag iemand met opgetrokken benen te slapen, op de grond afgetrapte sneakers en een enorme plunjezak. Voor mij een jongen en meisje in gesprek. Ik heb er stiekem naar gekeken en geluisterd. Ik snapte er niets van. Ik hoorde woorden die ik nog nooit had gehoord. Af en toe gingen ze midden in de zin over in het Engels. Ik had graag aan iemand gevraagd waar ze geweest waren vannacht en hoe het daar toe ging, maar het lukte me niet contact te maken met de luidruchtige, vrolijke feestgangers vanaf mijn ‘dicht gebouwde’ plek en bij de volgende stopplaats moest ik er al uit.

Ik realiseerde me dat ik even geconfronteerd was geweest met een wereld waar ik geen idee van heb, echt helemaal niets van weet. Wat me opviel was dat ze erg in elkaar geïnteresseerd waren, druk praatten en veel moesten lachen. En wat waren ze creatief in hun kleding.

Ik was op reis naar een vriendin in een tehuis waarvan de naam eindigt op ‘hof’. Vroeger wandelden we veel samen. Dan zong zij tijdens de wandelingen psalmen en gezangen en liedjes van vroeger. Ik zong dan met haar mee want zij kende al die liederen uit haar hoofd, en ook nog alle coupletten. Nu liepen we voetje voor voetje achter de rollator een rondje om het huis door de kou en de wind. We bleven stil staan bij een bankje en keken naar de bomen, naar de plantjes en de bloemen. We hebben geprobeerd Berend Botje te zingen, dat ging. Bij ‘Amerika’ stak ze haar handen in de lucht.

In de huiskamer van het tehuis zaten een paar mensen om tafel. Ze keken stil voor zich uit en leken klaar te zitten voor het eten. Toen we binnen kwamen keek een enkeling op. Ik begroette hen en zei iets over het winterse weer. Ik wenste ze smakelijk eten. Niemand zei iets.

Als we met de auto over de Moerdijkbrug reden naar het noorden zochten we altijd naar het beeld van de vrouw in de stalen brug constructie. Vaak waren we er al voorbij, omdat we er niet eerder aan gedacht hadden, en soms hadden we geluk: ja daar! Wat er precies op stond, wisten we niet, want er bij stil staan kon natuurlijk niet, hoogstens een beetje langzamer rijden als het verkeer het toe liet. Een vrouw. En had ze nou een geweer in haar handen?

2 Oktober 2022 reed ik na heel veel jaren weer eens vanaf de Brabantse kant over de brug, die er heel anders uitzag dan in de jaren 60. Geen hoge brug constructie maar een platte brug. En toen zag ik het beeld. Niet meer in de brug constructie maar naast de brug. Een nieuw monument van spanten van de oude brug met in het midden het oude beeld: het reliëf in brons van de ‘triomferende vrouw die Noord en Zuid Nederland verbindt’, een beeld dat in 1936 bij de ingebruikname van de brug werd onthuld door koningin Wilhelmina. Vanuit de auto kon ik nog net een plaatje schieten.

Ik zie sterren, een zon, wolken, golven en een vrouw, nee niet met een geweer, nee uitgestrekte armen en de wapens van de steden die door de brug verbonden worden uit Noord en Zuid Nederland.

Moerdijk moet verdwijnen voor industrie en havens. Moerdijk was al voor het grootste deel verdwenen in de zestiger jaren toen Shell Chemicals zich vestigde in Moerdijk. Pernis bij Rotterdam werd te vol. Het noorden drong zich op. In die tijd verdwenen al veel boeren uit de Noordwest hoek van Brabant naar de polder. De skyline van Moerdijk was voorgoed veranderd. Een spookstad van licht en lichtjes als je vanuit het noorden de brug over ging. Een wonderlijk gezicht. Bizar.

Ruim 50 jaar later moeten ook de laatste inwoners het dorpje verlaten. De ‘triomferende’ vrouw is de ‘Vooruitgang.’ Noord en Zuid zijn niet verbonden, Zuid is overgenomen door Noord. Zie je dat al niet in het beeld, de vrouw die naar links kijkt, naar beneden? En laten we maar ophouden er over te weeklagen en verontwaardigd te zijn. Wij zelf zijn het, die altijd maar meer, meer en nog meer willen. Dat heeft een prijs.

Foto: 2 oktober 2022 Moerdijkbrug

• November 2025 wordt bekend dat de 1100 inwoners van Moerdijk het dorp moeten verlaten om ruimte te maken voor het haven en industriegebied, de zogenaamde Powerportregio. Een van de belangrijkste schakels in het Nederlandse energiesysteem.

Als ik aan Joost Prinsen denk moet ik aan dit liedje denken: Frekie. Waarom? Omdat het zo lief gezongen werd door hem. Met zijn warme donkere stem. Het is een liedje uit 1974. Toen ik het vorige week afdraaide schrok ik echter van de tekst. Misschien is schrikken niet het juiste woord. Nee ik realiseerde me dat anno 2025, 50 jaar later wij een jongen als Frekie niet meer imbeciel zouden noemen of mongool. Dat wij nu totaal anders aankijken tegen jongens als Frekie. Dat er in 50 jaar heel veel veranderd is. En dat de taal dat laat zien. Wilmink de dichter zou nu andere woorden gebruiken. Ik begrijp ook dat het liedje in de programma’s en teksten waarin Prinsen wordt herdacht niet voorkomt.

Zou de tekst aangepast moeten worden? Of kunnen we er naar luisteren en de tijd erbij halen, de context om het op zijn ‘2025-st’’ te zeggen? Het liedje straalt liefde uit van kinderen voor een jongen die anders is, je zou het voor ieder kind dat ‘er buiten valt’ kunnen zingen. De laatste zin zegt ook nog iets over iemand ‘zielig’ vinden. Een zin voor en van alle tijden.

Wellicht heeft dit lied bijgedragen aan de emancipatie van kinderen met een downsyndroom, was het een klein steentje in de rivier op aarde, de wereld van toen. Ja ik geloof het. Dankjewel dichter Willem Wilmink voor de liefdevolle woorden en dankjewel Joost Prinsen voor de wonderschone vertolking. Jullie hebben elkaar vast al opgezocht daarboven.

1974 uit het filmpje Frekie

• Joost Prinsen, acteur, presentator, zanger en schrijver overleed 3 november 2025 in Amsterdam op de leeftijd van 83 jaar. Hij was bekend om zijn rollen in kinderprogramma’s zoals De Stratenmaker op Zeeshow, Klokhuis, J.J. de Bom. Hij werd beroemd om zijn voordracht op tv van het gedicht van Willem Wilmink Ben Ali Libi over de joodse goochelaar Michel Velleman die in Sobibor werd vergast.

Vanmorgen fietste ik er langs. Op het eerste gezicht niets meer te zien van de ravage die gister zondag 2 november werd aangericht door voetbal supporters, zeg maar hooligans, ofwel mafkezen en sneuneuzen, zoals de burgemeester van Hellendoorn ze noemde. Stoeltjes en tafeltjes op het terras zoals altijd, zonnescherm uitgeklapt. Ja roetvlekken zichtbaar. Maar zo van de buitenkant? nee je moet het weten.

In cafe In de Gauwe Geit in Nijverdal werd voorafgaand aan de derby Heracles Almelo tegen PEC Zwolle een gezamenlijk ontbijt door Heracles supporters genuttigd, voorafgaand aan de wedstrijd in Almelo. Om half elf verscheen een groepje ‘supporters’ van de club uit Zwolle. Sportschoenen, spijkerbroeken, capuchon, bedekte gezichten. Ze gooiden met de stoelen op het terras, smeten fakkels naar binnen en vernielden daar het meubilair. 5 Minuten. Toen gingen ze er weer vandoor.

Als een lopend vuurtje ging het verhaal door het dorp. Filmpjes, foto’s op de socialmedia. Ontzetting alom. De burgemeester schreef een uitgebreid Facebookbericht waarin hij meldde dat ‘deze idioten’ met de hoogste prioriteit moeten worden opgespoord. Wat nog niet mee zal vallen, gister had de politie nog geen enkele aanhouding verricht. Het is niet onwaarschijnlijk dat de ‘mafkeezen en sneuneuzen’ gewoon de wedstrijd in Almelo hebben bekeken, waar de club uit Zwolle overigens verloor met ontluisterende cijfers: 8-2.

Je denkt altijd dat dat soort dingen ergens anders gebeuren. Ver weg. Niet hier. Hier gebeurt nooit iets. Alleen maar mooie dingen. Sport en unieke sportfestijnen. Prachtige theatervoorstellingen. Uitstekende voorzieningen. Heel, heel veel vrijwilligerswerk. Bijzondere initiatieven. Creativiteit. Liefdevolle omgang met elkaar. Muziek. Zingen in koren. Prachtige natuur. Aardige mensen. Elkaar groeten, elkaar helpen. Omzien naar elkaar. Handen in elkaar slaan.

Of is het alleen maar buitenkant?

Vorige week de verkiezingsuitslag. Ik wil graag begrijpen hoe het komt dat in onze gemeente, de gemeente met de gelukkigste inwoners van ons land zoveel mensen op de PVV stemmen: 16%, na het CDA (23%) de tweede partij. Wil je het mij uitleggen?

‘Allerlei soorten mensen.’ Dat zei mijn vader altijd als ik een bijbaantje had naast school. ‘Het is goed dat je met allerlei soorten mensen leert omgaan.’ ‘ en allerlei soort werk’. Daar leerde je van en daar had je wat aan ‘in je latere leven.’ ‘En goed kijken.’

Ik had altijd een bijbaantje en ook altijd vakantiewerk toen ik op school zat. Kranten rondbrengen, aardbeien plukken, in de fabriek met zilveruitjes bij de Hero, in de winkel bij Jamin, een schoenenzaak, bij Nettorama, het huishouden doen bij deftige Duitsers aan de boulevard in Katwijk. Hij had gelijk mijn pa: allerlei mensen, allerlei werk. Het was niet allemaal even leerzaam en soms uitgesproken vervelend. En om eerlijk te zijn: het geld dat er mee verdiend werd was uiteindelijk toch het belangrijkste. Maar ik heb er inderdaad allerlei mensen ontmoet in allerlei soorten werk. Ik heb er goeie herinneringen aan. En veel geleerd, zeker ook over het omgaan en werken met collega’s.

Vorige week zag ik mijn kleindochter aan het werk in haar bijbaantje bij Mac Donald. Het zag er professioneel uit. Geconcentreerd en zelfverzekerd. In een bomvolle Mac vliegen in een paar uur honderden dienbladen met fastfood over de toonbank, vriendelijk en vlot aan tafel bezorgd door jonge mensen in Mac D kledij. Bij het weggaan kon ik het niet laten aan de collega die de deur voor ons open deed te vragen of ze het goed deed: dat meisje daar van wie ik zojuist afscheid had genomen. Hij had het gezien. Hij vertelde dat ze haar werk goed deed: een hele fijne collega. Hij maakte met zijn duim en zijn wijsvinger een rondje en maakte het bekende gebaar in de lucht. Hij wees naar haar. Ze had het gezien. Ze lachte terug.