De scholen zijn weer begonnen.

IMAG0210

Deze week gaan in regio Noord Nederland de deuren van de school weer open. Een nieuw schooljaar begint. De school leidt je op naar de volwassenheid. De school geeft je de bagage mee om een beroep te leren, je talenten en je kwaliteiten te ontwikkelen. Doelstellingen in hoogdravende taal: lichamelijke, cognitieve, sociale en maatschappelijke vaardigheden.

Maar is dat wel zo? Jelle Derckx van Lijstjesinfo schrijft in een artikel dat hij op school veel geleerd heeft waaraan hij helemaal niets heeft gehad. Okee leren lezen, schrijven, beetje rekenen, aardrijkskunde, geschiedenis. Maar hij heeft vooral veel gemist: lessen over de waarde van leren bijvoorbeeld of over voeding, over jezelf, over financieel management. En de creatieve vakken? Wat stelden die nou helemaal voor?

Is dat zo? Stelde die school eigenlijk niks voor? Was het vooral gezellig met je vriendjes en vriendinnetjes? Of was het juist vreselijk omdat je je niet prettig voelde in de groep, omdat je gepest werd of buitengesloten? En heb je daar juist veel van geleerd? Hoe het leven in elkaar steekt, hoe mensen in elkaar zitten, hoe groepen functioneren?

Als klein meisje ging ik graag naar school, het was daar veiliger dan thuis. Ik dronk de verhalen en de lessen. Ik heb er vooral geleerd dat structuur en regelmaat onder leiding van een gezaghebbende juf of meester een weldaad is. Begreep ook niets van kinderen die niet graag naar school gingen.

Op een reünie vertellen leerlingen wat hen is bijgebleven van de schooltijd.

De sfeer, de strenge meester, de boeiende lessen, de al of niet prettige klasgenootjes, fijne vakken, vreselijke vakken, getreiter van de jongens op het schoolplein, de gym. De doelstellingen die in het leerplan van de school staan worden dan niet genoemd. Nee dat ene moment, die verkeerde opmerking, die akelige breukensommen, dat geweldige schoolkamp. Of de korte rokjes van de juf.

Wat zouden we op school moeten leren? Wat hebben we gemist? Maar ook wat had je nooit willen missen op die vermaledijde school. Waarvoor zou je zo weer naar school willen? Ik weet ’t wel: Het begin van de dag. Het is stil in de klas.
Je hoort de vogels fluiten door het open raam en juf Ouborg vertelt.

Meander

710_1_g

De naam van de nieuwe Basisschool hier in Nijverdal. Prins Claus en prinses Margriet maken plaats voor de Meander. Een erg mooi woord: meander. Niet echt voor de hand liggend als naam voor een school vond ik. Maar ik vergiste mij. In Nederland zijn heel veel basisscholen met die naam.

Meander. Je weet precies wat er wordt bedoeld met de meanderende Regge. Niet meer die kaarsrechte streep die enthousiaste bestuurders ervan hadden gemaakt in de zestiger jaren. De mens die met een meetlatje de werkelijkheid naar zijn hand zet. Architecten gebruiken nog steeds linialen, maar degenen die het Reggeherstelproject hebben ontworpen hebben ons de Regge teruggegeven in haar oorspronkelijke staat: meanderend. De rivier zoekt haar weg door het landschap en kiest de plaatsen waar het water het eenvoudigst haar loop kan vervolgen. Wanneer stromend water een obstakel ontmoet, gaat het er omheen. Een nieuwe weg. Voortgaan.

Kinderen die hun weg zoeken door het leven en bij weerstand van richting veranderen, met een ronde beweging hun weg vervolgen. Meebewegen. Als we als mens ons doel willen bereiken en de obstakels niet kunnen weg nemen zullen we er omheen moeten en meebewegen, meanderen.
Een prachtige naam dus, ook voor een school, juist voor een school. Al is de naam niet echt origineel ik feliciteer de Prins Claus en de Prinses Margriet met de nieuwe naam. Meander.

Examentijd

m1nzexka80kl_large

De gymzaal is even geen gymzaal. Tafeltjes en stoeltjes staan strak in het gelid. Op de tafeltjes flesjes water, een appel, schrijfgerei, grote vellen papier. Aan de tafeltjes jonge mensen. Gebogen ruggen. Geconcentreerd aan het werk. Een meisje kijkt om zich heen, in de lucht, lijkt na te denken, zucht. Voorin achter een lange tafel een docent. Tussen de rijen een surveillante. Ze loopt geruisloos rond. Een vredige stilte.

Er wordt iets dichtgeklapt, een stoel verschuift, voetstappen. Daar loopt een jongen naar voren. Nu al klaar? De docent neemt papieren in ontvangst, kijkt ze door en knikt: je kunt gaan. De tas wordt opgehaald. Zachtjes loopt hij naar de deur, nagestaard door een enkeling. Zijn voetstappen zijn tot in de gang te horen. Dan wordt het weer helemaal stil. Als je goed luistert hoor je het geluid van pennen op papier, een kuch, een bladzij die omgeslagen wordt.

Examentijd. Nooit zijn die beweeglijke en lawaaierige pubers zo serieus, zo rustig, zo bij de les. Na veel of weinig of helemaal geen voorbereiding is daar het finale moment om te laten zien wat er allemaal is geleerd.

Nog een paar weekjes zweten en dan zwaaien de schooldeuren voor de laatste keer open. Daar buiten wacht het echte leven, de vrijheid. De schooljaren: Op een dag, heel veel later realiseer je je misschien wel hoe mooi die jaren waren, hoe onbezorgd, hoe vrij.

Schoolplein

picture

Mag ik meedoen? Ja, het mag. Een blik in de kring, een knik. Ja,”ga jij maar bij hun.” Voetballen, knikkeren, touwtje springen, tikkertje, in de zandbak, op de speeltoestellen, in een groepje of alleen met je vriendinnetje. Daar is een groepje aan het spelen en daar en daar zit iemand in haar eentje te kijken. Een schoolplein. Overal activiteiten, ontmoetingen.

De meester en de juf met de handen op de rug heen en weer over het plein, kijkend, stimulerend en ingrijpend als het moet. Niet te veel regels maar wel een paar hele duidelijke die te maken hebben met hoe je met elkaar omgaat en veiligheid. Over de inrichting van het plein is nagedacht: hoekjes, groen, uitnodigende toestellen en vooral ..ruimte, om te rennen te springen te huppelen. Natuurlijk gebeuren wel eens zaken die zich aan het oog van de meester onttrekken, die slimneuzen zijn er altijd en ja ondanks de strenge juf die denkt dat ze alles ziet wordt er toch gepest en buitengesloten.

Maar op deze zonnige septembermorgen ziet dat schoolplein er vredig uit. Kinderstemmen klinken, roepen, lachen, de boink van de bal…Een schoolplein een kleine community, een kleine samenleving. Sinds een week gonst er een nieuwe naam voor samenleving door het land: participatiesamenleving: een vreselijk woord, want wat is nou een samenleving als er niet aan deelgenomen, als er niet geparticipeerd wordt? Een lelijke denkfout van onze leiders in Den Haag. Ze bedoelen gewoon de meester en de juf kijken de andere kant op als er ruzie gemaakt wordt en: willen jullie het zelf maar oplossen? Andere denkfout: van bovenaf opleggen wie met wie moet spelen werkt niet. Het schoolplein heeft een eigen dynamiek. Beetje sturen, stimuleren dat kan, maar van bovenaf opleggen dat we dat en dat gaan doen en die met die moet, nou reken maar van niet.

Nederland is een land van schoolmeesters heb ik wel eens gehoord. Een prachtig beroep. Misschien wel het mooiste dat er is. Mark Rutte en kompanen en dichterbij Anneke Raven, politici in Hellendoorn, doe je handen op je rug, loop rond, luister en kijk. Faciliteer, stimuleer, sus, troost, verbind, grijp in als het moet. En denk niet dat je met regeltjes een samenleving maakt, nee dat zit juist in het creëren van ruimte. Om te rennen, te spelen, te huppelen.