voor wie steek jij een kaarsje aan?


Zaterdag sprak ik met een Franciscaner monnik over het gebruik kaarsjes te branden voor een overledene. Hij vertelde dat het een heel oud gebruik is. Dat op Allerzielen kaarsjes worden gebrand komt uit een eeuwenoude traditie. 

Het zijn beslist niet alleen Rooms Katholieken of gelovigen die vandaag een kaarsje branden. Ik vroeg aan mijn collega, die bij het gesprek aanwezig was of hij ook een kaarsje zou branden. Hij was heel beslist, hij had niets met kaarsjes. In Frankrijk liep hij graag een kerk binnen maar een kaarsje branden? Nee. Ook ik brand vaak een kaarsje, maar meestal voor iemand die ziek is, of het moeilijk heeft. Voor een overledene? Nee ook niet. Van de monnik hoorde ik dat van oorsprong dat kaarsje werd gebrand om te bidden voor de overledene, te vragen om de tijd in het vagevuur te verkorten en naar de hemel te kunnen gaan. Een gedachte die inmiddels helemaal verdwenen is.

Mijn collega vertelde mij dat zijn overleden ouders nog altijd bij hem zijn, dat er geen dag voorbij ging dat hij niet aan hen dacht. Ik overdacht hoe dat voor mij was. Jazeker, er zijn overledenen die ik altijd bij me voel. Mijn vader, die ik vraag wat ik moet doen. Een vriendin die jong overleed die heel vaak in mijn gedachten is. Er is ook verschil, er zijn overledenen die dichtbij voelen en er zijn er die heel ver weg zijn, echt weg. Ik weet niet of ik met mijn gedachten ze bij me haal of dat zij naar mijn gedachten komen. Er zijn mensen die hun overleden geliefden zien. Echt zien. Er zijn culturen waar de overledenen aanwezig blijven. In de boeken van Isabel Allende zweven de geesten om de mensen heen. Ik heb nog nooit een overledene gezien, niet in de kamer, ook niet gevoeld. Ik ken mensen die wel die ervaring hebben. Ik zou het eng vinden, geloof ik. Mijn collega zei dat wij in het Westen veel te veel in ons hoofd zitten om open te staan voor dat soort ervaringen. En dat we de dood heel lang zo ver mogelijk uit ons gezichtsveld hebben gehouden. Een enge zwarte vijand, waar we liever zo min mogelijk over spraken. 

Dat is veranderd. Begrafenissen, crematies zijn vaak prachtige ontroerende bijeenkomsten. Ergens moeten we met ons verdriet, met ons gemis naar toe. Muziek, gedichten, verhalen, bloemen, kunstwerken, kaarsen. Op de social media komt de dood vaak voorbij. En niemand schaamt zich de daarbij opkomende emoties te delen. De dood hoort bij het leven. Het verdriet om de gemiste, wat verloren ging mag er zijn. Huilen mag. 

Ik weet niet of jij vandaag een kaarsje aansteekt. Misschien is het ook niks voor jou. Misschien hoef jij de naam van je geliefde gestorvene niet te noemen. Omdat die bij je is. In je. Voor altijd.