wees nooit een omstander

IMG_0504

plok plok
In het boek van Van Randwijk over de Tweede Wereldoorlog lees je het met verbijstering: terwijl de Joden werden afgevoerd naar het Centraal Station met hun koffertjes en tassen hoorde je het geluid van tennisballen op het nabijgelegen sportpark. plok plok. Op filmpjes van de razzia’s in Amsterdam zie je mensen voorbij lopen, fietsen, vanuit de veilige verte loeren, wegkijken.

Wegkijken: we doen het allemaal, iedere dag.
Wegkijken bij:
pesten
buitensluiten
kwaadspreken
dieren in een klein hokje
kinderen in de knel
mensen in de klem
foute dingen
slechte zaken
plok plok

je kunt je niet voor alles verantwoordelijk voelen
je moet ook aan je zelf denken
je kunt moeilijk de hele wereld op je schouders nemen
plok plok

wees nooit een omstander

Dank je wel Roman Kent voor je woorden bij de 70-Jaar-Auschwitz-herdenking vorige week. Hard roepen van de kant wat er allemaal niet klopt, ach, wat zijn we daar toch goed in met z’n allen. En dan?

wees nooit een omstander

Dank je wel Roman Kent, overlevende van de Holocaust. Herinner er ons maar aan, laten we nooit ophouden te roepen.

“In het donker zien ze je niet, als je zwijgt dan horen ze je niet.”
-Kadanz-

“The opposite of love is not hate, it’s indifference.”
-Elie Wiesel-

-Op de muur van het oude gebouw van de AKI in Enschede-
“Seid unbequem, seid Sand, nicht das Ol im Getriebe der Welt.”*

*Wees lastig, wees het zand, niet de olie in het raderwerk van de wereld.

kijk mij eens

2015/01/img_0503.jpg

Kijk mij eens”, dat is vaak het gevoel dat je bekruipt als je facebook leest of twitter.
Hoe verantwoord ik mijn kinderen opvoed, wat een leuke vrienden ik heb, hoe goed ik ben, hoe origineel, hoe intelligent, hoe mooi, hoe sportief, hoe aardig, hoe succesvol en soms hoe te beklagen.
Of je wordt opgeroepen die en die muziek te beluisteren, naar dat concert, die tentoonstelling te gaan, dat en dat toch vooral te lezen.
Moet ik dat weten, denk je vaak, wil ik dat weten?

Je kunt je afvragen waarom doe ik dat eigenlijk.
Mezelf in de social media gooien, laten zien, laten horen.
En wat laat ik dan van mezelf zien? Welk beeld van mezelf breng ik naar buiten?
Een beeld losgezongen van de persoon die ik eigenlijk ben?

Vorige week overleed mijn zus. Voor de goede verstaander was het te lezen in een berichtje op facebook. Ik kreeg veel warme reacties. Maar ook de vraag: waarom zet je zo iets intiems op facebook.
Ik had er inderdaad over getwijfeld. En het toch gedaan.

Op facebook lees je allerhande rommel, onzin, ergerlijks, stuitends en !! zaken die je aan het denken zetten, raken, ontroeren.
Net als in het gewone sociale verkeer, waar je mensen ontmoet waar je je aan ergert zoals je mensen ontmoet die je warmte geven en inspiratie.
De zwijgers, de praters, de opgewonden standjes, de wijze bedaarden.

Misschien zijn de Social Media een soort van dorpsplein 2015. Een plaats waar je je kunt uitdrukken, jezelf laten zien, laten horen. Waar mensen elkaar zoeken, elkaar soms vinden en vaak niet. Elkaar roepen: zie mij, hoor mij, hou van mij.
kijk mij eens

Zusje kwijt

imageIMG_0457

wiskeschrijft's avatarWiske Schrijft

Ik sta stil. Ik hoor het goed: Alles in de wind. Kleindochter zingt Alles in de wind. Een kinderliedje over zusjes. Als kind was ik er dol op. Mijn grote zus zong het altijd voor me en we dansten dan samen door de kamer: alles in de wind, onze rokken zwaaiend en zwierend. Alleen bij het tweede couplet werd ik altijd een beetje verdrietig. Dat zusje dat kwijt was dat vond in niet fijn. ” Niet zusje kwijt! ” riep ik dan als mijn zus het tweede couplet wilde inzetten. Dus gingen we weer zwaaien en zwieren alles in de wind en naar het volgende couplet, waar het zusje teruggevonden wordt onder de brug.

Sinds een jaar of twee is mijn grote zus kwijt. Ze is overgestoken naar een ander land. In dat onbekende land is het wazig en kun je gemakkelijk verdwalen. Die grote zus van mij die mijn…

View original post 111 woorden meer

Het is tijd voor een Voltaire.

2015/01/img_0464.jpg

De grote Franse filosoof Voltaire was er kort over: *Ecrasez l’infame. (verpletter het verachtelijke)
En daarmee bedoelde hij het fanatisme: een pest, een kanker, het kwaad.
“Zodra deze ziekte zich verbreidt, moet je vluchten.”
Voltaire constateert dat er maar 1 godsdienst in de hele wereld is geweest die niet is bezoedeld door fanatisme, en dat is die van de Chinese geleerden.

Toch wijst hij niet naar de godsdienst als de bron van alle kwaad:

“Als onze religie zo vaak is aangetast door deze helse furie, dan is dat te wijten aan de waanzin der mensen.”
“Godsdienstige wetten, noch burgerlijke wetten zijn in staat de aanvallen van razernij te weerstaan.”
“Alsof je een raadsbesluit voorleest aan een krankzinnige.”

Betrokkenheid, enthousiasme, vervoering en een stukje verder ligt fanatisme op de loer.
Ergens voor staan, iets is heilig voor je en een stukje verder kan het zo maar fanatisme zijn.
Waar begint het? Dat blinde waas voor de ogen?

Dit weekend maakte een vervoering zich meester van de wereld. Betrokkenheid enthousiasme, ergens voor staan.

Maar… waarom mocht het Front National niet meedoen? En waarom wel een aantal foute regeringsleiders? En waarom mocht je niet zeggen dat Charlie Hebdo met haar grove cartoons de islamitische gemeenschap tot het uiterste heeft getergd?
En waarom moest je die vragen eigenlijk maar liever niet stellen?

Je mee laten slepen in vervoering, niet meer zelfstandig denken, meegaan in de groep.

Voltaire verwijst naar de filosofie als remedie tegen de plaag van het fanatisme.
Filosofie brengt brengt de ziel tot innerlijke rust. Fanatisme gaat niet samen met innerlijke rust.

“Ik heb vrijheid altijd hoger aangeslagen dan wat dan ook.” zegt Voltaire.

Niet alleen de Islam heeft een Voltaire nodig (Ayaan Hirsi Ali). Wij allemaal.

*Bronnen: Voltaire de almachtige van Roger Pearson en Het filosofisch woordenboek van Voltaire

Less is more, less is mooi

/home/wpcom/public_html/wp-content/blogs.dir/7cd/70219601/files/2015/01/img_0463.png

De parkeerplaats is bijna leeg. In het fietsenrek twee fietsen.
Niet veel mensen hebben de moeite genomen om afscheid te komen nemen van de gestorvene. Niet van hier. Niet 1 van ons. Anders.

Een klein groepje schuifelt langs de open kist. Een nog kleiner groepje neemt plaats in de aula van het uitvaartcentrum om deel te nemen aan de afscheidsdienst.
Op de tweede rij in het midden drie vrouwen van verschillende leeftijd.
Ze frommelen met hun zakdoek, ze sniffen, ze snikken.
Omdat het zo erg is dat er een eind is gekomen aan een leven? Maar was haar dood geen bevrijding na die mensonterende laatste jaren?
Omdat het zo droevig is dat je door zo weinigen wordt betreurd? Maar we weten toch dat we uiteindelijk niet meer zijn dan een stofje in de wind?

Waarom huil je op een begrafenis? In veel gevallen niet om die dode die daar ligt. Om iets in jezelf. Je eigen verlies, je sterfelijkheid. Om je eigen kwetsbaarheid, je eenzaamheid.

Geen rijen handenschudders, geen ellenlange verhalen over de geliefde en geprezen dode.
Niets teveel. Een bos bloemen, een lied, een paar woorden. Drie vrouwen stil huilend om een eenzame oude verwarde vriendin.
Less is more, less is mooi.

Op de bodem van de Javazee

/home/wpcom/public_html/wp-content/blogs.dir/7cd/70219601/files/2014/12/img_0460.jpg

Contact verloren.
Van de radar.
Spoorloos verdwenen.
Het toestel ligt waarschijnlijk op de zeebodem.

Die woorden kwamen dit weekend voorbij. Weer. Ze klonken bekend. We hadden ze eerder gehoord. En op dit moment opnieuw: Olievlekken en wrakstukken in zee zijn niet van de vermiste vlucht QZ8501 van AirAsia

De derde vliegramp in Maleisië dit jaar.
Behalve de neergeschoten MH17, waarbij alle 298 passagiers omkwamen, was in maart op onverklaarbare wijze vlucht MH370 met 239 inzittenden van de radar verdwenen. Het wrak is nog steeds niet gevonden. Geen enkele zoekactie leverde ook maar enig resultaat.

Gek dat met de huidige technische mogelijkheden een vliegtuig zo in rook op kan gaan vraag je je af. Met ons mobieltje kunnen we contact maken met wie dan ook waar op de wereld. De beroemde blackbox is in een dergelijke situatie ook van weinig waarde blijkbaar. Hoe kan dat?

Zo een geliefde verliezen is afschuwelijk. Dit jaar heeft het hele Nederlandse volk het van dichtbij meegemaakt. Extra zuur is het als je geen afscheid kunt nemen van de overledene. Deze dagen was te lezen hoe familieleden van omgekomen slachtoffers van de MH17 huilden van blijdschap toen hun geliefden waren geïdentificeerd. Al was het maar een hand, of een stukje stof, iets dat je kunt zien, aanraken. Zo belangrijk bij het verwerken van het verdriet.

Niet belangrijk genoeg voor de grote jongens van de luchtvaart. Want wist u dat wanneer dit een militair vliegtuig was overkomen de plek van de ramp hoogst waarschijnlijk onmiddellijk bekend zou zijn geweest? En dat de daarvoor benodigde apparatuur al sinds de 60er jaren door defensie wordt gebruikt? En dat er inmiddels technologische ontwikkelingen zijn die nog veel verder gaan? De zogenaamde “black box in de cloud” die exact aangeeft waar een toestel zich bevindt?
Met andere woorden wat er nu opnieuw is gebeurd was helemaal niet nodig. Commerciële vliegtuigen zijn niet met deze apparatuur uitgerust. Op de kosten zou het niet vast hoeven te zitten. Als de ontwikkelingskosten zijn gemaakt is het bedrag per vliegtuig te verwaarlozen.
Volgens de Daily Beast* heeft het te maken met de logge bureaucratie van de gezamenlijke luchtvaartmaatschappijen die na de ramp met de Air France Flight 44 in 2009 en de MH370 dit jaar niet in actie kwamen.
En daarom moeten nabestaanden verder met het verlies van hun geliefden zonder ook maar op een enkele manier weet te hebben van de plaats van overlijden. Geen stoffelijke resten. Geen enkele herinnering, geen kleinood, niets. Op de bodem van de Javazee.

*gegevens uit de Daily Beast van 28 december 2014

The Hour of the Wolf

/home/wpcom/public_html/wp-content/blogs.dir/7cd/70219601/files/2014/12/img_0457.jpg

In de vroege morgen vlak voor dat het licht wordt liggen overal ter wereld mensen wakker. Het is het uur van de wolf. Het uur tussen de nacht en de dag. Op dat uur is de slaap het diepst, wordt er hevig gedroomd. Als je slaapt. Maar op dat uur liggen heel veel mensen te woelen en te worstelen: de slapelozen van de nacht. “The hour when the sleepless are haunted by their deepest fear, when ghosts and demons are most powerful”, aldus de uitleg op wikipidea.
In het Nederlands: tobben, piekeren: over je kinderen, je partner, je werk, je leven of zoiets banaals als het kerstdiner.
En op dat uur is alles zwaar en zwart. Demonen. Een zwarte hond die je in zijn greep houdt.

In de Fundatie in Zwolle is de expositie “The hour of the Wolf” van Lotta Blokker te bezichtigen. 9 Beelden van slapelozen op dit uur van de dag.
Angst en beklemming, onmacht, hulpeloosheid verbeeld in levensechte beelden.
Herkenbaar voor een ieder die in alle vroegte wacht op het verlossende licht van de dag.

Op de wand in het Engels de tekst van wikipedia: The hour of the wolf is
is het uur waarop de meeste mensen sterven.

En een paar regels eronder: Het uur waarop de meeste kinderen worden geboren. Ja dat ook. Een troostrijke gedachte. Hoe mooi, hoe donkere-dagen-voor-kerst-achtig, hoe waar. Vanuit het donker licht. Leven!

Happy Christmas everybody!

Het gewone volk en de elite

IMG_0442.JPG

Iedereen om mij heen was aan het beleggen. Grote huizen, 2e woningen in het buitenland, dure reizen, Beleggen! Dus ook maar n’s een gokje gewaagd. Een lijfrente afgesloten. Helaas, geen miljonair geworden, zelfs geen klein huisje in het buitenland. Blij dat ik het geld dat ik er ingestopt heb na al die jaren terugkrijg. Dacht dus even bellen en vragen of op de einddatum het geld op mijn rekening gestort kan worden.
Helaas zo werkt ’t niet bij de bank. Voor ieder product moet betaald worden. Ik moet betalen om mijn eigen geld terug te krijgen. Jaren heeft de bank met mijn geld van alles kunnen doen en nu ik volgens afspraak mijn geld terugvraag moet ik allerlei ingewikkelde vragen beantwoorden en er eerst voor betalen. (Het afsluiten was in notime geregeld)

De bank vraagt mij ook rente voor het geld dat ik leen voor mijn huis. Maar voor het geld dat ik aan de bank leen op mijn spaarrekening krijg ik nauwelijks rente. Leg n’s uit Bank!

Sprak laatst iemand die al zijn geld van de bank had gehaald, omdat hij vreesde dat we binnenkort moeten betalen als we ons geld op een spaarrekening willen stallen. De ouwe sok uit de kast halen.

De Franse revolutie was de opstand van de gewone burger tegen de toen heersende elite: de geestelijkheid en de adel.
Anno 2014 is er ook een kloof tussen het gewone volk en de elite.
Anders dan in 1789, maar wel vergelijkbaar. Het gewone volk heeft het stukken beter dan toen, maar de afkeer van de bestuurlijke, politieke en financiële elite is zeker vergelijkbaar. Stuitend te lezen dat mensen die zich vergissen bij het innen van een uitkering genadeloos worden afgestraft en dat de “grote jongens” met hun bonussen en afkoopsommen er mee wegkomen.
We zijn te individueel geworden, om de barricaden op te gaan. En misschien heeft het gewone volk het net nog te goed om echt op te staan.
Jammer. De frustratie komt er af en toe uit en is de voedingsbodem van enge politieke partijen en beschamende uitingen in de socialmedia.
De revolutie van de gewone burger anno 2014, voor vrijheid, gelijkheid en broeder-en-zusterschap manifesteert zich in de massale
desinteresse voor bestuur en politiek, het zich terugtrekken op eigen erf. Niks samen verantwoordelijk. Je eigen zaakjes goed voor elkaar maken en denken: het zal allemaal wel.

Above us only sky

Vandaag 8 december is de dag dat John Lennon werd vermoord. Ik weet dat zo goed omdat het de verjaardag was van mijn lief. Bij de afwas na het feestje hoorden we het op het transistorradiootje. Hadden we die avond gedanst voor of na dit bericht? Ik weet het niet meer. Wel dat we dansten en dat was niet gebruikelijk. Imagine.

Het ultieme nummer van John Lennon: Imagine.
Jaren geleden werd ik door een collega op de vingers getikt: hoe kon ik de tekst van dit nummer met kerstmis in het personeelsblad van een Christelijke School plaatsen? “Imagine there’s no heaven, no hell below us. No possessions, no need for greed or hunger and no Religion(!) too”. Imagine!

Theodoor Holman, de vriend van Theo van Gogh beweert dat van religie alleen maar oorlog komt. De schrijfster Anna Enquist is het daar helemaal mee eens. En in die opvatting staan ze niet alleen. Velen zeggen het hen na met als argument, kijk naar Is(is), Noord Ierland de kruistochten, godsdienstoorlogen. Je kunt er niet omheen: geloof en geweld, in naam van een hogere macht elkaar het leven benemen.. Imagine.

John Lennons’ tekst lijkt naadloos aan te sluiten bij de woorden van Holman. Of toch niet. Nee anders. Ik zeg dat deze tekst juist zo religieus is als maar wezen kan. Het gaat over dromen hoe de wereld eruit zou kunnen zien, zonder haat, armoe, honger, oorlog en geweld. Verenigd, niemand uitgezonderd, niet buitengesloten om wie je bent, wat je bent. Geen angst voor de hel, je niet in slaap sussen met de hemel later. “Living life in peace, living for today”.
Imagine:
Leven in vrede, in vrijheid. De hemel op aarde.

Above us only sky.

IMG_0286.JPG

Wintertijd

foto-7

Wie heeft dat toch verzonnen? Wintertijd en zomertijd. Vooral vanaf het moment dat de zomertijd ingaat protesteert alles in mij. Niet uit bed kunnen, zin in eten op de verkeerde tijd. De gordijnen die niet meer dicht hoeven ’s avonds. En dan heb ik het niet eens over alle klokken die omgezet moeten worden en altijd weer de puzzel: uh moet die nou voor of achteruit de klok?

Bekend is dat een groot deel van de bevolking nadelen ondervindt van de zomertijd: slaapproblemen, minder uitgerust, middagdip. Ouders van kleine kinderen weten er van mee te praten. En de dieren. De koeien in de wei gaan niet ineens een uur eerder melk geven. De gevolgen van de omschakelingen hebben meer invloed op de mens dan gedacht. Nederland heeft sinds 1977 weer zomer- en wintertijd. Na de energiecrisis was het vanuit de gedachte energie te besparen. Je maakt optimaal gebruik van de natuurlijke lichtbron: de zon. Het is de vraag of dat inderdaad het geval is. Airco’s die langer aan moeten doen het energievoordeel voor een groot deel teniet. De meeste landen in de wereld doen er niet aan. In Nederland gaan ook steeds meer stemmen op om het af te schaffen. Het zou een achterhaald concept zijn. Het ingebouwde ritme van de mens moet je niet verstoren door kunstmatig de tijd te veranderen. Gewoon het hele jaar wintertijd aanhouden dus. Je aanpassen aan de ligging van het land ten opzichte van de zon.

Rusland is ons al voorgegaan. Daar wordt de zomertijd afgeschaft. Altijd wintertijd. De Doema nam de maatregel. Volgens zeggen op aandringen van Mr Poetin himself, die ’s ochtends zo slecht op gang kon komen. Dat bedoel ik nou.